Datakwaliteit bij multibeam surveys: wat bepaalt de nauwkeurigheid?

Multibeam Sonar

Kalibratie: de patch test

De kalibratie is het fundament van elke multibeam survey. Voor elke survey wordt een patch test uitgevoerd waarbij vier systematische fouten worden bepaald: de roll bias (rollafwijking van de transducer), de pitch bias (stampafwijking), de yaw bias (koersafwijking) en de timing delay (vertraging tussen positiemeting en dieptemeting). Zijn deze fouten niet goed gekalibreerd, dan verschuiven overlappende lijnen ten opzichte van elkaar of zien vlakke bodems er scheef uit.

Geluidssnelheidscorrectie

Een verkeerd geluidssnelheidsprofiel leidt tot straalbuiging in de buitenste bundels, wat zich uit als een glimlachend of fronsend patroon in de dwarsprofielen. In gebieden met sterke stratificatie — zoals estuaria of gebieden na hevige regenval — kunnen deze effecten fors zijn en moet vaker worden gemeten. Noord-Survey meet geluidssnelheidsprofielen aan het begin van elke survey en bij veranderlijke omstandigheden.

Bewegingssensor en weersomstandigheden

De bewegingssensor levert correcties voor schommelen, stampen en slingeren van het schip. Hoe harder het waait en hoe onrustiger het water, hoe meer beweging er in het schip zit en hoe zwaarder de correctie wordt belast. Bij extreme omstandigheden neemt de kwaliteit van de buitenste bundels als eerste af.

Dataverwerking: filteren en opschonen

In de verwerkingsfase volgt het filteren en opschonen van de puntenwolk. Valse diepten door luchtbellen onder de kiel, ruis in de buitenste bundels of reflecties van schooltjes vis worden handmatig of automatisch verwijderd. Dit is vakwerk: te agressief filteren verwijdert echte objecten, te weinig filteren laat ruis staan die als obstakels in het eindproduct verschijnt.

IHO Special Publication 44: de internationale norm

IHO Special Publication 44 stelt de internationale normen voor hydrografische surveys en beschrijft per orderklasse de vereiste nauwkeurigheid. Special Order — de strengste klasse voor drukbevaren havens — stelt de zwaarste eisen aan positie en dieptenauwkeurigheid. Noord-Survey werkt met een gedocumenteerd kwaliteitssysteem met gelogde kalibratieresultaten en aantoonbare overlaplijn-consistentie.

Veelgestelde vragen

Wat is een patch test bij multibeam sonar?
Een patch test is een kalibratieprocedure waarbij vier systematische fouten worden bepaald: roll bias, pitch bias, yaw bias en timing delay. Zonder correcte patch test verschuiven overlappende vaarlijnen ten opzichte van elkaar en zijn dieptemetingen onbetrouwbaar.
Wat zijn de IHO-normen voor hydrografische surveys?
IHO Special Publication 44 definieert vier orderklassen: Special Order (havens), Order 1a en 1b (kustwateren en haveningangen) en Order 2 (minder kritieke gebieden). Per klasse zijn eisen gesteld aan positienauwkeurigheid, dieptenauwkeurigheid en bodemdetectie.
Hoe beïnvloedt slecht weer de kwaliteit van multibeam data?
Bij ruw weer neemt de beweeglijkheid van het schip toe, wat de bewegingssensor harder belast. De kwaliteit van de buitenste bundels neemt als eerste af. Noord-Survey beperkt de swath-breedte of stopt de meting wanneer de omstandigheden de datakwaliteit onder de gevraagde norm brengen.

Gerelateerde artikelen

Multibeam Sonar

Hoe werkt een multibeam sonar?

Meer informatie
Multibeam Sonar

Multibeam vs singlebeam sonar: wat zijn de verschillen?

Meer informatie
Multibeam Sonar

Toepassingen van een multibeam sonar

Meer informatie

Geïnteresseerd in onze diensten?

Neem contact op met ons team om uw hydrografische survey behoeften te bespreken.